Vì sao BIS cảnh báo về sự ổn định tài chính toàn cầu? Tìm hiểu ba rủi ro chính trong năm 2026

Vào cuối tháng 6 năm 2026, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã công bố Báo cáo Kinh tế Thường niên 2026, trong đó nêu bật một số thách thức mang tính cấu trúc có thể ảnh hưởng đến khả năng chống chịu của hệ thống tài chính toàn cầu trong những năm tới.

Trong báo cáo năm nay, BIS nhấn mạnh ba lĩnh vực cần được theo dõi chặt chẽ: nợ công gia tăng, những điểm dễ tổn thương trong khu vực tài chính phi ngân hàng và khả năng áp lực lạm phát có thể quay trở lại.

Theo BIS, sự kết hợp của các yếu tố này có thể làm giảm mức độ linh hoạt của các nhà hoạch định chính sách khi ứng phó với các cú sốc kinh tế trong tương lai. Thay vì dự báo một cuộc khủng hoảng sắp xảy ra, báo cáo đưa ra đánh giá về những rủi ro mà các chính phủ, ngân hàng trung ương và các chủ thể tham gia thị trường có thể sẽ tiếp tục theo dõi.

Nợ công gia tăng vẫn là mối quan ngại hàng đầu

Một trong những chủ đề chính của báo cáo là tình trạng nợ chính phủ tiếp tục gia tăng tại nhiều nền kinh tế.

Theo BIS, các biện pháp tài khóa được triển khai trong những năm gần đây, bao gồm các chính sách nhằm hỗ trợ phục hồi kinh tế và ứng phó với những thách thức toàn cầu, đã góp phần làm tăng mức nợ công ở nhiều quốc gia. Đồng thời, lãi suất hiện vẫn cao hơn so với thời điểm trước đại dịch, khiến chi phí trả nợ của các chính phủ tăng lên.

BIS cho rằng những diễn biến này có thể làm giảm tính linh hoạt của chính sách tài khóa nếu các chính phủ cần triển khai thêm các biện pháp hỗ trợ kinh tế trong tương lai. Mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào tình hình tài khóa của từng quốc gia cũng như điều kiện kinh tế vĩ mô nói chung.

Mức nợ công luôn được thị trường tài chính theo dõi sát sao vì có thể ảnh hưởng đến nhận định về tính bền vững tài khóa, thị trường trái phiếu chính phủ và giá trị của đồng tiền.

Các tổ chức tài chính phi ngân hàng được quan tâm nhiều hơn

Báo cáo cũng tập trung vào vai trò ngày càng lớn của các tổ chức tài chính phi ngân hàng (NBFIs), bao gồm các quỹ phòng hộ (hedge funds), quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và các công ty đầu tư khác.

Theo BIS, một số tổ chức trong lĩnh vực này sử dụng mức đòn bẩy tương đối cao nhằm gia tăng mức độ tham gia vào thị trường. Trong những giai đoạn thị trường tài chính chịu áp lực, các vị thế sử dụng đòn bẩy có thể cần được điều chỉnh nhanh chóng. Trong một số điều kiện thị trường nhất định, điều này có thể làm giảm tính thanh khoản của thị trường và khuếch đại biến động giá.

BIS cho biết những diễn biến này cho thấy tầm quan trọng của việc theo dõi các rủi ro đối với ổn định tài chính không chỉ trong hệ thống ngân hàng truyền thống, bởi các tổ chức tài chính phi ngân hàng hiện đóng vai trò ngày càng quan trọng trên thị trường tài chính toàn cầu.

Rủi ro lạm phát vẫn chưa hoàn toàn biến mất

Một chủ đề quan trọng khác được đề cập trong báo cáo là lạm phát.

Mặc dù lạm phát đã hạ nhiệt tại nhiều nền kinh tế so với mức đỉnh của những năm trước, BIS lưu ý rằng nhiều yếu tố như thay đổi trong chính sách thương mại, diễn biến địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và biến động giá năng lượng vẫn có thể tiếp tục ảnh hưởng đến triển vọng lạm phát.

Trong các kịch bản khác nhau, sự thay đổi trong kỳ vọng lạm phát có thể ảnh hưởng đến các quyết định chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, các quyết định chính sách cuối cùng vẫn sẽ phụ thuộc vào nhiều chỉ số kinh tế tại thời điểm đưa ra quyết định.

Vì sao BIS nhấn mạnh kỷ luật chính sách?

Một trong những thông điệp trọng tâm của báo cáo là tầm quan trọng của sự phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Theo BIS, nếu chính sách tài khóa vẫn mang tính mở rộng trong khi các ngân hàng trung ương tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt nhằm duy trì ổn định giá cả, thì việc kiểm soát lạm phát có thể trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, BIS cho rằng việc duy trì kỷ luật chính sách trong cả hai lĩnh vực sẽ góp phần hỗ trợ sự ổn định kinh tế vĩ mô trong dài hạn.

Những nhận định này là một phần trong đánh giá chính sách của BIS dựa trên bối cảnh kinh tế toàn cầu hiện nay.

Điều này có thể có ý nghĩa gì đối với thị trường tài chính?

Báo cáo của BIS không cho rằng thị trường sẽ sớm xảy ra biến động nghiêm trọng. Thay vào đó, báo cáo chỉ ra một số điểm yếu mang tính cấu trúc cần tiếp tục được theo dõi vì chúng có thể ảnh hưởng đến thị trường tài chính cùng với các diễn biến kinh tế khác.

Trên thực tế, diễn biến của nợ công, xu hướng lạm phát và điều kiện thanh khoản thị trường là những yếu tố mà các chủ thể tham gia thị trường thường xuyên theo dõi khi đánh giá triển vọng kinh tế toàn cầu. Đồng thời, diễn biến của thị trường tài chính vẫn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác như các dữ liệu kinh tế được công bố, quyết định của ngân hàng trung ương, tình hình địa chính trị và tâm lý chung của thị trường.

Kết luận

Thông qua Báo cáo Kinh tế Thường niên 2026, BIS nhấn mạnh rằng hệ thống tài chính toàn cầu vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính cấu trúc. Nợ công gia tăng, những điểm dễ tổn thương trong khu vực tài chính phi ngân hàng và diễn biến lạm phát đang thay đổi là những lĩnh vực mà các nhà hoạch định chính sách và các chủ thể tham gia thị trường có thể sẽ tiếp tục theo dõi.

Đối với những độc giả quan tâm đến các diễn biến của nền kinh tế toàn cầu, báo cáo này mang đến góc nhìn hữu ích về cách một tổ chức tài chính quốc tế đánh giá những rủi ro tiềm ẩn đối với sự ổn định tài chính. Tuy nhiên, như BIS đã lưu ý, diễn biến của nền kinh tế và thị trường tài chính trong tương lai vẫn sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong nước và quốc tế luôn thay đổi.